Door: Team Stadszaken.nl

22 april 2020



Participatie tijdens corona, zo doe je dat


De maatregelen rondom corona zorgen dat we op andere manieren met elkaar moeten samenwerken. Inspraak, cocreatie of andere vormen van participatie bij gebiedsontwikkelingen gebeuren vaak via fysieke ontmoetingen. Zeker nu het erop lijkt dat we nog een tijd fysiek op afstand van elkaar moeten blijven, is het verstandig om te kijken hoe we participatie snel anders kunnen vormgeven. Zo voorkomen we dat processen vertragen. Maarten Hoorn geeft handvatten vanuit het programma Stedelijke Transformatie.


Door Maarten Hoorn, senior projectleider bij Platform31. Dit stuk verscheen eerder op de website van Stedelijke Transformatie.

In tijden van corona zijn fysieke ontmoetingen nagenoeg onmogelijk. Bewonersavonden, inspraakavonden, cocreatiesessies, informatiemarkten of andere vormen van participatie zijn nu eigenlijk niet te organiseren. Voor werkoverleggen tussen professionals schakelen we in sneltreinvaart over naar verschillende online overlegplatforms. Deze omschakeling bij participatie lijkt moeilijker te gaan, terwijl er zoveel mogelijk is.

Bestaande ervaringen

Voor uiteenlopende trajecten zijn al online tools ontwikkeld. Bijvoorbeeld voor meningen peilen, interactie of informatie verstrekken. Vorig jaar zijn een aantal proeftuinen rondom digitale democratie afgerond. In de rapportage van Democratie in Actie die hierover is verschenen, staan veel nuttige tips hoe je digitale participatie-instrumenten succesvol inzet.

Participatie staat hoog op de agenda bij de Omgevingswet. In dit kader zijn ook de mogelijkheden voor onlinecommunicatie en participatie verkend. Vanuit verschillende praktijkvoorbeelden blijkt dat het bereik juist groter wordt door de inzet van online middelen. Uiteraard vergt online participatie de nodige voorbereiding en nazorg, net zoals bij offline participatie. Het Rathenau Instituut heeft hiervoor een aantal zinvolle tips op een rijtje gezet op basis van ervaringen met digitale participatie van het Europees Parlement.

Een greep uit bestaande mogelijkheden:

Nieuwe ervaringen

Veel cocreatiesessies of informatieavonden zijn gericht op de interactie. Voor zakelijke overleggen is de overstap naar programma’s als Teams, WebEx, Zoom of Jitsi snel gemaakt. Dergelijke applicaties zijn ook goed toe te passen voor participatietrajecten via onlinekanalen. Verschillende kanalen hebben verschillende voor- en nadelen, bijvoorbeeld in gebruik of met privacy. Probeer ook aan te sluiten bij tools die je doelgroep al heeft en (privé) gebruikt. Ouderen hoeven ook niet buiten de boot te vallen. Grootouders blijken een steile leercurve te hebben bij videobellen met hun kleinkinderen. Ga je een specifieke tool inzetten? Geef dan deelnemers de mogelijkheid de tool tevoren te testen met hulp van jouw organisatie.

Voorbeelden en ideeën voor interactie:

Bereiken we wel iedereen?

Niet iedereen heeft een computer, of kan daar niet goed mee omgaan. Heeft online participatie dan wel zin als je toch niet iedereen bereikt? Onderzoek van Maurice de Hond geeft aan dat ouderen goed met de computer weten uit de voeten kunnen. Uit een rapportage van PWE blijkt ook dat ouderen goed vertegenwoordigd zijn en dat van de normale oververtegenwoordiging juist geen sprake is. Uit dit onderzoek bleek ook dat lager opgeleiden deze methode beter waarderen dan hoger opgeleiden. Ook in andere gevallen blijkt dat het bereik online misschien wel representatiever is dan dat van traditionele manieren.

Sterker nog, uit veel ervaringen blijkt juist dat met online participatie een grotere doelgroep wordt bereikt. De drempel is voor veel mensen lager en op veel platforms kunnen ze op elk moment van de dag deelnemen.

Ga je een nieuw platform gebruiken en weet je niet of je de doelgroep zo goed kunt bereiken? Zet dan offlinemedia in om het platform te introduceren. Gemeenten gebruiken hier vaak het lokale (goedgelezen) huis-aan-huisblad voor. Voor meer gerichte groepen is het huis-aan-huis verspreiden van een brief ook een goede optie.

Hebt u zelf nog goede voorbeelden van of interessante ervaringen met online participatie? Neem dan contact op met Maarten Hoorn.